Bài 47 : Đại não
I.Mục tiêu
1, Kiến thức
- Học sinh trình bày được cấu tạo ngoài và cấu tạo trong của Đại não người.
- Nêu được đặc điểm tiến hoá của vỏ não người so với các động vật khác.
- Xác định được vị trí các vùng chức năng trên vỏ não.
2, Kỹ năng
- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích so sánh.
- Rèn kỹ năng hoạt động nhóm.
3, Thái độ
- Học sinh có ý thức bảo vệ mình và những người xung quanh tránh các tổn thương cho vùng Đại não.
II. Phương pháp
Phương pháp chủ đạo: - Phương pháp trực quan.
Phương pháp kết hợp: - Phương pháp thuyết trình.
- Phương pháp vấn đáp
- Phương hoạt động nhóm nhỏ
III. Phương tiện
1. Chuẩn bị của giáo viên.
Các hình 46.1, 47.1, 47.2, 47.3, 47.4
Mô hình não người ( Có thể thay bằng não lợn)
Máy chiếu đa năng
Phiếu học tập cá nhân và phiéu học nhóm
2. Chuẩn bị của học sinh.
Phiếu học tập cá nhân
Đọc trước bài.
IV. Tiến trình bài học
( Có giáo án điện tử kèm theo)
Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Hãy nêu vị trí và các thành phần của não bộ?
Tiết 49 - bài 47: Đại não
Thông tin: Những người bị chấn thương sọ não hay tai nạn lao động, những người bị tai biến mạch máu não do xơ vữa động mạch, do huyết áp cao gây xuất huyết não thường có những biểu hiện như liệt nửa người hay toàn thân hoặc mất trí nhớ. ngoài ra nếu nặng còn có thể dẫn đến tử vong.
Hình 46.1 Não bộ bổ dọc
I, Cấu tạo của đại não
Câu 1: Hãy quan sát não bộ nhìn từ trên xuống và nêu đặc điểm cấu tạo ngoài ?
+ Não bộ được chia thành hai nửa (Bán cầu não phải và bán cầu não trái) do rãnh liên bán cầu tạo nên
+ Bề mặt có nhiều nếp gấp là các khúc cuộn não và các khe làm tăng diện tích bề mặt vỏ não
+ Có các thuỳ là thuỳ trán, thuỳ đỉnh và thuỳ chẩm
1, Cấu tạo ngoài
I> Cấu tạo của đại não
Câu 2: Hãy quan sát bán cầu não trái và cho biết vị trí của các rãnh và các thuỳ ?
+ Rãnh đỉnh ngăn cách thuỳ trán và thuỳ đỉnh
+ Rãnh thái dương ngăn cách thuỳ trán và thuỳ đỉnh với thuỳ thái dương
+ Phía sau còn có thuỳ chẩm
1, Cấu tạo ngoài
I> Cấu tạo của đại não
+ Cấu tạo của đại não gồm 2 phần là Chất xám (vỏ não) và Chất trắng (chứa nhân nền và các dây thần kinh)
2, Cấu tạo trong
Câu 3: Sau khi quan sát hình 47-3 và phần thông tin, con hãy cho biết Đại não được cấu tạo từ mấy thành phần chính là những thành phần nào?
Thông tin bổ xung

+ Mặc dù vỏ não chỉ dày khoảng 2-3 mm nhưng chiếm khoảng 40% khối lượng não bộ
+ Trong 1 mm3 vỏ não có không dưới 100.000 Nơron. Tuy số lượng Nơron rất lớn nhưng mới chỉ có 4% số lượng được hoạt động
+ Vỏ não có chức năng là trung tâm của các phản xạ có điều kiện.
Phiếu học tập nhóm
Đại não ở người rất phát triển, che lấp cả não trung gian và não giữa.Bề mặt của đại não được phủ bởi một lớp chất xám làm thành vỏ não. Bề mặt của đại não có nhiều nếp gấp, đó là các ...và ... làm tăng diện tích bề mặt vỏ não (nơi chứa thân của các nơron) lên tới 2300 - 2500 cm2. Hơn 2/3 bề mặt của não nằm trong các khe và rãnh. Vỏ não chỉ dày khoảng 2-3mm, gồm 6 lớp chủ yếu là các tế bào hình tháp.
Các rãnh chia mỗi nửa đại não thành các thuỳ, Rãnh đỉnh ngăn cách thuỳ....và thuỳ....; Rãnh thái dương ngăn cách thuỳ trán và thuỳ đỉnh với....... Trong các thuỳ, các khe đã tạo thành các hồi hay khúc cuộn não. Dưới vỏ não là......., trong đó chứa các nhân nền (nhân dưới vỏ)
? Hoàn thành phiếu học tập sau bằng cách điền các từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn chỉnh thông tin về cấu tạo ngoài và trong của đại não

Đáp án phiếu học tập nhóm
? Hoàn thành phiếu học tập sau bằng cách điền các từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn chỉnh thông tin về cấu tạo ngoài và trong của đại não
Đại não ở người rất phát triển, che lấp cả não trung gian và não giữa.Bề mặt của dại não được phủ bởi một lớp chất xám làm thành vỏ não. Bề mặt của đại não có nhiều nếp gấp, đó là các ...và ... làm tăng diện tích bề mặt vỏ não (nơi chứa thân của các nơron) lên tới 2300 - 2500 cm2. Hơn 2/3 bề mặt của não nằm trong các khe và rãnh. Vỏ não chỉ dày khoảng 2-3mm, gồm 6 lớp chủ yếu là các tế bào hình tháp.
Các rãnh chia mỗi nửa đại não thành các thuỳ. Rãnh đỉnh ngăn cách thuỳ....và thuỳ....; Rãnh thái dương ngăn cách thuỳ trán và thuỳ đỉnh với....... Trong các thuỳ, các khe đã tạo thành các hồi hay khúc cuộn não. Dưới vỏ não là......., trong đó chứa các nhân nền (nhân dưới vỏ)
khe
rãnh
đỉnh
trán
thuỳ thái dương
chất trắng
I> Cấu tạo của đại não
Thông tin:
Chất trắng là các đường thần kinh nối các vùng của vỏ não và nối hai nửa đại não với nhau. Ngoài ra, còn có các đường dẫn truyền nối giữa vỏ não với các phần dưới của não và tuỷ sống. Hầu hết các đường này đều bắt chéo hoặc ở hành tuỷ hoặc ở tuỷ sống. Do đó mà tổn thương ở một bên đại não sẽ làm tê liệt các phần thân bên phía đối diện.
I> Cấu tạo của đại não
2, Cấu tạo trong
Thông tin:
ở vỏ não có các vùng cảm giác và vùng vận động có ý thức, thuộc phản xạ có điều kiện. Các vùng cảm giác thu nhận và phân tích các xung thần kinh từ các thụ quan ngoài như mắt, tai, mũi, lưỡi, da và các thụ quan trong như cơ khớp và cho ta cảm giác tương ứng. Chẳng hạn: vùng thị giác ở thuỳ chẩm, vùng thính giác ở thuỳ thái dương, vùng cảm giác ở hồi đỉnh lên (sau rãnh đỉnh). Vùng vận động nằm ở hồi trán lên (trước rãnh đỉnh).
Ngoài ra, ở người còn xuất hiện các vùng vận động ngôn ngữ (nói, viết) nằm gần vùng vận động, đồng thời cũng hình thành vùng hiểu tiếng nói và chữ viết, nằm gần vùng thính giác và thị giác.
II> Sự phân vùng chức năng của đại não
Phiếu học tập cá nhân
? Dựa vào thông tin trên hãy đối chiếu với hình 47 - 4 và chọn các số tương ứng với các chức năng để điền vào ô trống
Thông tin:
ở vỏ não có các vùng cảm giác và vùng vận động có ý thức, thuộc phản xạ có điều kiện. Các vùng cảm giác thu nhận và phân tích các xung thần kinh từ các thụ quan ngoài như mắt, tai, mũi, lưỡi, da và các thụ quan trong như cơ khớp và cho ta cảm giác tương ứng. Chẳng hạn: vùng thị giác ở thuỳ chẩm, vùng thính giác ở thuỳ thái dương, vùng cảm giác ở hồi đỉnh lên (sau rãnh đỉnh). Vùng vận động nằm ở hồi trán lên (trước rãnh đỉnh).
Ngoài ra, ở người còn xuất hiện các vùng vận động ngôn ngữ (nói, viết) nằm gần vùng vận động, đồng thời cũng hình thành vùng hiểu tiếng nói và chữ viết, nằm gần vùng thính giác và thị giác.
II> Sự phân vùng chức năng của đại não
Phiếu học tập cá nhân
? Dựa vào thông tin trên hãy đối chiếu với hình 47 - 4 và chọn các số tương ứng với các chức năng để điền vào ô trống
Đáp án
1®
1®
2®
2®
1®
1®
1®
1®
Thông điệp:


Hãy đội mũ bảo hiểm
khi tham gia giao thông trên mọi tuyến đường
Hướng dẫn về nhà
*Làm bài tập 1, 2 sách giáo khoa trang 150
*Các bạn khá giỏi làm thêm bài tập 3* SGK trang 150
*Đọc thêm phần Em có biết SGK trang 150